|
امنيت غذا و فرهنگ تغذيه
سخنرانی خانم نفيسه سعادتي
تاریخ: 1382
مقدمه
مبحث سوء تغذيه در كشور ما از ديرباز همواره مشغله ذهني
اكثر مسؤولين و انديشمندان بوده است. در زماني نه چندان
دور پس از مطالعاتي در زمينه سوء تغذيه در اطفال مدارس
سيستان و بلوچستان و آزمايش مقايسهاي آن با مدرسههایي كه
به صورت مقطعي تغذيه صحيح دريافت داشتهاند ، گزارشهايي
ارائه گرديد كه سبب شد تا بودجهاي نسبتاً قابل توجه تحت
عنوان "تغذيه
رايگان مدارس" اختصاص داده شود. حال در اجراي آن چقدر موفق
بودهاند، موضوع جداگانهاي است كه ميتوان در صورت لزوم
از تجربيات آن بهره جست. مشكل فقر غذايي در حال حاضر در
كشور ما كاملاً مشهود و سبب نگراني است، چنانكه با مطالعات
انجام شده هر سال گزارشهايي در اين خصوص ارايه ميگردد.
افت فرآيند يادگيري در كودكان، و كاهش رشد جسمي آنها كه
بيترديد از موضوع تغذيه جدا نيست از مسائلي است كه
مسؤولين امر و استادان علم تغذيه را بر آن داشته تا براي
حل اين معضل به نشستهايي علمي در خصوص امنيت غذايي و
تغذيه كشور و مطالعات الگوي برنامهريزي و اجراي آن (ما
با) اقدام نمايند.
در اين راستا اهميت نقش كارساز آموزگاران و مادران مورد
توجه قرار گرفت تا با اشاعه فرهنگ تغذيه صحيح به رفع اين
رويداد اسفانگيز ياري رسانند. اين موضوع، انگيزة ما در
تنظيم و تدوين جزوهاي مختصر براي آگاهي آموزگارانِ با
كفايت و مادران دلسوز گرديد. اميد است كه در اين راه
گامهاي كوچكي برداشته باشيم.
علم تغذيه يكي از عوامل مؤثر در سلامت عمومي و پيشرفت
اقتصادي جوامع بشري است. در كشورهايي كه از اين دانش شناخت
بهتري دارند و آن را به كار ميبرند، مرگ و مير نوزادان
سير نزولي پيموده و بر عمر متوسط افراد افزوده شده است.
تندرستي وسلامت كامل به عوامل بي شماري مربوط است: غذا،
توارث، آب و هوا و محيط زيست، بهداشت، ورزش، تحرك و غيره.
غذا مهمترين عامل در اين زمينه است. اين حقيقت در سال 1920
به كمك تجربهاي كه دانشمندان روي نژادهاي مختلف سرزمين
پهناور هند انجام دادهاند به اثبات رسيده است.دراين تحقيق
سه دسته جمعيت كه سه گونه وضع تغذيه داشتند، موردآزمايش
قرار گرفتند :
1- سيكها، هندوها، وبتانها كه در شمال هند زندگي ميكنند
افراد بلند و سالمي به نظر ميرسند. غذاي آنها بيشتر شامل
نان، ميوه، سبزيجات پخته و خام، حبوبات و شير و كره بود.
2- افرادي كه در جنوب هند زندگي ميكنند، كوتاه قد، و لاغر
يا كوتاه و چاق و كم و بيش سالم به نظر ميرسند. غذاي اين
افراد برنج همراه با كاري و سير و ندرتاً تخممرغ و ماهي
بود. ليكن شير و سبزيجات به هيچ وجه مصرف نميكردند.
3- گروهي كه در بلنديهاي نپال زندگي مي كنند، داراي
اندامي كوچك و ورزيده بوده و سالم به نظر ميرسند. تركيب
غذايي اين گروه شبيه دسته دوم همراه با مقداري چربي، ادويه
و ماهي خشك و شكر بود. اين تحقيقات نشان ميدهد كه نوع غذا
تا چه حد در سلامت و زندگي مؤثر است.اثر غذا در قد و وزن
اطفال كاملاً مشخص است. طبق تحقيقات انجام شده ژاپنيها
بهبود چشمگيري را در اندازه جثه، در نتيجه رژيم غذایي نشان
دادند. اين افراد تا سال 1946 به علت جنگ و کمبود مواد
غذایی از نظر چثه کوچک بودند. غذای عمدة آنان را برنج و
ماهي تشكيل ميداد. از اين سال به بعد در مدرسه به آنان
غذاهايي شامل نان، شير، پنير و انواع ميوه كه غني از
ويتامين بود، خوراندند. در نتيجه ژاپنيها بلند قدتر و
سنگينتر از همسالان گذشته خود گشتند و كودكان آنان نياز
به ميز و صندلي بزرگتري در مدرسه پيدا كردند.از طرفي تغذيه
نامناسب يكي از عوامل مهم مرگ و عدم توانايي افراد در
جوامع است. بيماري قلب و عروق، آترواسكروز چاقي، فساد
دندانها، پوكي استخوان و بيماري قند در رديف بيماريهاي
عمومي ميباشندكه تغذيه دخالت خیلي زيادي در بروز آنها
دارد.
در مناطق در حال توسعه جهان سوء تغذيه (كمبود انرژي و
پروتئين) موجب مرگ و مير فراواني در كودكان ميگردد. گواتر
در اثر كمبود يد و كوري به علت فقدان ويتامين –آ- دلايلي
از عدم تغذيه مناسب است. حتي امروزه در كشورهاي پيشرفته
بخش بزرگي از جمعيت به علت گرسنگي يا سوء تغذيه
دچاراختلالات فيزيكي و دماغي ميشوند.در صورتي كه وضعيت
تغذيه و بهداشت آن رعايت شود،كيفيت وكميت غذا، تازگي و
تنوع آن درنظرگرفته شود،زماني غذا خورده شودكه شخص گرسنه
باشد، در زماني قطع شود كه شخص كاملاً سير نشده باشد،
سلامتي انسان تضمين است.
بدن چگونه از غذا استفاده ميكند؟
بدن انسان از سلولهاي بي¬شمار ساخته شده است.كوچكترين
جزءساختمان هرموجود زنده را سلول می گویند که شامل يك غشاء
يا ديواره است كه درون آن مملو از مادهاي پروتئيني به نام
سيتوپلاسم است. سيتوپلاسم در ميان خود بخش غليظتري به نام
هسته دارد. هر سلول به تنهايي ميتواند تبادل انرژي كند.
يعني مواد غذايي لازم خود را از بيرون بگيرد و مواد زائد
ناشي از سوخت و ساز خود را پس بدهد.
تعريف غذا
غذا مادهاي است كه بعد از خوردن و هضم و جذب، براي ساخته
شدن سلولهاي تازه، و رشد و نمو و ترشحات غدد داخلي، رشد
روزانه مو و ناخن، مبارزه با ميكروبها و عوامل بيماريزا
براي ثابت نگهداشتن حرارت بدن در 37 درجه، كار و فعاليت
قلب و دستگاه تنفس، حركت، كار و كار فكري، ميسوزد و توليد
انرژي ميكند. با استفاده از زبان علمي ساده ميتوان گفت:
هنگامي سلامت تغذيهاي تك تك افراد جامعه تأمين است كه
نيازهاي آنان، مواد اساسي (پروتئين، ويتامين، املاح) در
سطح سلول به طور روزانه و مستمر تأمين باشد. مواد مغذي به
عنوان سوخت در ادامه زندگي و انجام اعمال روزانه انسانها
از بدو تولد تا لحظه مرگ عمل ميكند. سلامت در بدو تولد،
رشد و نمو در دوران كودكي، يادگيري در مدرسه، مقاومت در
مقابل بيماري، اعمال مغز، فعاليتهاي جسمي و فكري و طول
عمر از جمله ابعاد سلامت و اعمال حياتي انسان هستند كه
وابستگي مستقيم به فعاليتهای روزانه و مستمر نيازهاي
سلولي انسان به مواد مغذي دارند. بدن انسان از ميلياردها
سلول ساخته شده است و تامين روزانه نياز سلولي يكي از
ابعاد تعيين كننده سلامت و كارايي جسمي و فكري انسان است.
در جوامعي كه انسان و نيروي انساني محور اصلي توسعه را
تشكيل ميدهد سلامت تغذيهاي يكي از پيششرطهاي اساسي و
پيآمدهاي كليدي توسعه است.
مواد غذايي
مواد غذايي مورد نياز انسان تشكيل شده از: مواد قندي و
نشاستهاي، پروتئين، چربي، ويتامينها، مواد معدني و آب.
مواد نامبرده شده در غذا وجود دارند و بدن براي رشد، بقا و
ترميم بافتها و نگهداري نسوج از آنها استفاده ميكند.
ماده ديگر در غذا "فيبرها" هستند. اين گروه كه در خانواده
كربوهيدراتها جاي دارند، براي حفظ سلامتي بدن لازمند.
علم تغذيه
علم تغذيه علمي است كه ارتباط غذا را با فعاليت موجود زنده
تفسير و تعريف ميكند. موضوعات مورد بحث اين دانش شامل
غذاهاي دريافتي، انرژي آزاد شده، دفع مواد و توليد تمام
موادي است كه براي بقا و نگهداري بدن لازم است. به زبان
ساده، تغذيه عبارت است از رساندن مواد غذايي به بدن به
مقادير متناسب و انتخاب انواع غذاها به نحوي كه احتياجات
روزانه انسان به مواد مغذي تأمين گردد.
تركيبات غذا و بدن
در تجزيه شيميايي بدن، موادي كه بدن شما از آن تشكيل شده
است شبيه به موادي است كه در غذاها وجود دارند. حدود 65-60
درصد وزن بدن را آب و نزديك به 30 درصد را مواد آلي و 7-6
درصد را مواد معدني تشكيل ميدهد. چهار ماده غذايي
ويتامينها، كربوهيدراتها (قند- نشاسته-فيبرها)، چربيها
و پروتئينها تركيبات پيچيدهتر از مواد معدني دارند زيرا
آنها علاوه بر اكسيژن و هيدروژن داراي كربن هستند كه در
ساختار تمام موجودات زنده نقش دارند.
مثال: يك مرد 65 كيلويي بدنش از 40 كيلو آب، حدود 9 كيلو
چربي، 11 كيلو پروتئين و يك كيلو كربوهيدرات و 4 كيلو مواد
معدني (مينرال) تشكيل شده است.
براي رشد و ساخته شدن اعضاي بدن غذا لازم است. از طرفي
ديگر هميشه بدن ما در حال تغيير است. هر روز تعدادي از
سلولهاي بدن ميميرند و بايد جايشان را سلولهاي تازه
پركنند. گرماي طبيعي بدن، انجام فعاليت هاي حياتي بدن مثل
ترشح هورمونها كه براي تنظيم امور بدن لازم است، مبارزه
با ميكروبها و بيماريها، كار قلب، دستگاه تنفس، حركات
بدن، قدرت كار و فعاليت انسان، همه از دريافت غذا است.
غذا از چه چيزهايی درست شده است و مواد غذايي لازم كدامند؟
بدن ميتواند مقداري از مواد غذايي مورد نياز خود را بسازد
ولي قادر به ساختن تمام مواد نيست. بنابراين ضرورتاً اين
مواد را بايد از غذاها تأمين كند "مواد غذايي ضروري" شامل
گروه هاي زيرند:
1- پروتئين 2- مواد قندي و نشاستهاي (گلوسيد) 3- مواد
چربي 4- ويتامينها 5- مواد معدني (املاح) و مواد ديگر.
1-پروتئين
هيچ موجود زندهاي نيست كه در ساختمان آن پروتئين وجود
نداشته باشد، و در هر سلول زنده پروتئين به عنوان تأمين
ساختمان سلولي و قسمتهاي اصلي و اساسي سلول ميباشد و
خلاصه آنكه زندگي بدون پروتئين امكان ندارد. پروتئين ها در
ساختمان خون وجود دارند. بدن با استفاده از پروتئينها با
ميكربها و عوامل بيماريزا مبارزه ميكند و انتقال صفات
پدر و مادر به فرزندان نيز با وسطه پروتئين انجام ميشود.
منابع پروتئين
پروتئين ها دو دستهاند: پروتئين حيواني و پروتئين گياهي.
پروتئينهاي حیوانی رویهمرفته از پروتئین های گیاهی
باارزشترند. ولی پروتئین های مختصري كه در سبزيها و
ميوهها است اگر چه مقدارش خيلي كم است ولي بسيار بارزش و
مرغوباند. پروتئينها به چند گروه تقسيم ميشوند:
گروه اول: شامل شير، پنير، ماست و كشك كه پروتئين بارزش
دارند.
گروه دوم: گوشت و تخممرغ كه پروتئين آنها از نوع خيلي خوب
است.
گروه سوم: سبزيجات، حبوبات، مغزها (آجيل) و حبوبات خشك،
مقدار قابل ملاحظه اي پروتئین دارند و به علت ارزان بودن
از مواد غذايي رایج و قابل توجهاند.
گروه چهارم: نان و غلات مثل گندم، جو، ارزان و برنج كه از
رايجترين نوع مصرف پروتئين دركشور ما هستند.
در شبانه روز چقدر پروتئين لازم داريم؟
ميزان مصرف پروتئين هر شخص بر حسب سن و وضعيت جسمي او
متفاوت است. در بچههاي كوچك، زنان باردار، مادران شيرده و
بعضي از بيماريها احتياج به پروتئين بيشتر است. جدول زير
شاخص بسيار ساده ميزان پروتئين در چند ماده غذايي روزانه
است:
100 گرم سيب زميني 2 گرم پروتئين دارد.
100 گرم نان 9 گرم پروتئين دارد.
100 گرم باقالاي خشك 29 گرم پروتئين دارد.
يك عدد تخم مرغ معمولي با وزن 600 گرم 6 گرم پروتئين دارد.
100 گرم سبزيجات تازه 2 گرم پروتئين دارد.
100 گرم شير تازه گاو 4/3 گرم پروتئين دارد.
100 گرم برنج 9 گرم پروتئين دارد.
100 گرم گوشت گاو بي استخوان 18 گرم پروتئين دارد.
فقر پروتئين
كمبود و فقر پروتئين در بدن باعث اختلال در رشد بدني،
كمبود مقاومت بدن در برابر بيماري ها، بينظمي عمومي در
كار بدن، كمخوني، اختلالات گوارشي، ورم و ده ها عارضه
ديگر ميگردد. كمبود پروتئين در كودكان كمتر از 2 سال باعث
عقبماندگي ذهني ميشود.
سوء تغذيه كه عموماً به علت عدم دسترسي به مواد غذايي و يا
مصرف نادرست آن پيش ميآيد، عمدتاً توسط كمبود پروتئين
ايجاد ميشود. فقر پروتئين، در كودكان اثرات شديد و گاهي
غيرقابل جبران دارد.
به هرحال زندگي باپروتئين وابستگي نزديكي دارد و
كمبودپروتئین، شديداً زندگي را به خطر مياندازد.
2-مواد قندي و نشاستهاي (گلوسيدها)
انواع قندها، نشاسته، و الياف گياهي (سلولز) تحت نام
گلوسيد معرفي ميشوند.
گلوسيد يا خودش قند است يا مجموعهاي از قند است كه به
حالت تركيبي با هم هستند مثل نشاسته و سلولز. ديدهايدكه
وقتي مدتي آرد يا نشاسته را در دهان نگه ميداريم،شيرين
مزه ميشوند، يعني تجزيه شده و قندهاي شيرين آن خودنمايي
ميكنند.
ناني كه ميخوريم براي آنكه جذب شود تجزيه ميشود يعني
نشاسته آن به صورت قندي به نام گلوكز جذب بدن شده و وارد
خون ميشود، گلوكز شكر رايج بدن است. هر جا انرژي لازم است
فوراً از گلوكز استفاده ميشود.
منابع گلوسيد (مواد قندي و نشاستهاي)
قسمت اعظم غذاي ما از گلوسيد درست شده چرا كه نان و برنج و
حبوبات درغذاي ما نقش مهمي دارند. تمام غلات يعني برنج –
گندم – جو- ارزن- ذرت – منبع مهم گلوسيد هستند و بيش از
70% آنها گلوسيد است. قند و شكر تمامش گلوسيد است.
سيبزميني مهمترين قسمت آن (بعد از آب) گلوسيد است. كشمش،
بلوط، خرما، شيرينيها، مربا، منابع سرشار از گلوسيد محسوب
ميشوند. شير هم مقدارقابل ملاحظهاي قند دارد بادام،
گردو، انواع ميوهها غالباً سهم قابل ملاحظهاي گلوسيد
دارند.
طعم بعضي از تركيبات شيميايي شيرين است.به اين مواد قندهاي
مصنوعي مي¬گويند.ميزان شيريني آنها بسيار زياد است يعني تا
200 برابر قند و شكر معمولي. اما سوختن اين مواد در بدن
جاي قند و شكر را نميگيرد و ايجاد انرژي نمي¬كند.ضمن
اينكه براي كليه و ديگر اعضای بدن مضر و زيان بخش هستند.
يكي از خطرات استفاده از مواد غذايي صنعتي غيراستاندارد كه
در بازار تهيه ميشود،احتمال استفاده از اين نوع قندها
است.
3-چربيها (ليپيدها)
چربيها يا روغنها هم جزء ديگري از غذاي ما را تشكيل
ميدهند. در غذاهاي معمولي حدود 20 تا 25 درصد انرژي مربوط
به آنهاست.
چربيها دو منشاء دارند: چربيهاي حيواني و چربيهاي
گياهي.
چربيهاي گياهي مثل: روغن بادام، زيتون، گردو، تخم پنبه،
ذرت، آفتابگردان و غيره. چربيهاي حيواني مثل روغن كره،
روغن پنبه، روغن دمبه . . .
روغنهاي گياهي غالباً حالت مايع دارند. اما روغن
نباتيهاي معمولي كه حالت جامد دارند در اصل مايع بوده و
با افزودن هيدروژن آن را جامد كردهاند.
مناسب ترين شكل استفاده از روغن آن است كه در 37 درجه
سانتيگراد، يعني در حرارتي مثل حرارت بدن حالت مايع داشته
باشد. هضم و جذب روغنهاي مايع آسانتر است و از نظر سلامتي
مصرف روغن مايع از بيماريهاي چربي خون و قلبي جلوگيري
ميكند. در مصرف روغن مايع بايد به نكات زير توجه شود:
1- تاريخ مصرف آن سپري نشده باشد.
2- از مجاورت ظرف روغن در نور و حرارت خودداري شود.
3- از روغن مايع نبايد با درجه حرارت بسيار بالا در طبخ
استفاده شود.
4- روغن مايع داغ شده دوباره مصرف نشود.
به طور كلي بهتر است حتيالامكان از خوردن غذاهاي سرخ شده
خودداري نمود. زيرا هنگام سرخ شدن مواد زيانآوري در روغن
ايجاد ميشود كه اگر حرارت دادن بيش از حد باشد، مواد
سرطانزا توليد ميكند.
اهميت چربي براي بدن
روغن يك منبع غني براي تأمين انرژي مورد نياز بدن است.
ضمناً چربيها ميتوانند بعضي مواد از
جمله¬(ويتامين¬آ،ويتامين¬د،وويتامين اي و ويتامين كا) را
درخود حل كنند و براي جذب آماده نمايند. چربيها فقط وسيله
ايجادانرژي نيستند بلكه درساختمان سلولهاورشد و نمو بدن
نقش مهمي دارند. چربي دربدن به عنوان ذخيرهاي براي انرژي
عمل ميكندكه درمواردلزوم مورد استفاده قرار ميگيرد.
ضرر استفاده زياد از چربي به مراتب از منافع آن بيشتر است.
چرا كه هضم غذاي سرخ كرده مشكل است و دستگاه گوارش را خسته
ميكند. چربي اضافي باعث افزايش وزن شده، در ديواره
رگهارسوب كرده و خطرابتلا به فشار خون، بيماري قند و نقرس
را افزايش ميدهد، بنابراين خوردن روغن در حد لازم يعني تا
آنجا كه براي تأمين انرژي لازم است مجاز ميباشد.استفاده
از روغن بايدبا بالا رفتن سن كاهش يابد، سوخت و ساز چربي
در اين سنين كمتر است و باعث رسوب و ذخيره آن مواد ميشود.
4-ويتامينها
ويتامينها عبارتند از موادي كه با مقادير بسيار كم
نقشهاي مهمي در سلولها و بافتهاي بدن و نيز تعادل اعمال
حياتي موجود زنده به عهده دارند. گفتيم كه پروتئينها و
گلوسيدها و چربي نقش انرژيزايي و سازندگي سلولها را
دارند. در حالي كه ويتامينها غالباً نقش تنظيم كننده و يا
به طور غيرمستقيم نقش واسطه انجام فعل و انفعالات را در
بدن به عهده دارند.
كمبود ويتامينها در بدن باعث بيماريهاي زيادي ميشود،
بدن به انواع گوناگون ويتامينها نياز دارد. بيش از 8 الي
9 ويتامين مورد نياز انسان شناخته شده است.
ويتامين ب، خود به چندين گروه ويتاميني تقسيم ميشود، كه
بسيار براي بدن مفيد هستند. ويتامينها را به دو دسته
محلول در آب و محلول در چربي تقسيم كردهاند. فايده اين
تقسيمبندي چيست؟وقتي ميگوئيم ويتامينهاي گروه ب، محلول
درآب هستند،يعني اگرنخودو لوبيا را خيسانديم و صبح آب آن
را دور ريختيم در واقع بخشي از گروههاي ويتامين ب، را دور
ريختهايم.
يا وقتي ميگوئيم ويتامين آ- محلول در چربي است يعني اگر
كره شير را كاملاً جدا كرديم ديگر ويتامين آ- كمتري در شير
وجود دارد.
ويتامينهاي محلول در آب نميتوانند به مدت زيادي در بدن
ذخيره شوند، چرا كه همراه با ادرار دفع ميشوند. مثل
ويتامين ث، كه از خوردن ميوهها و سبزيجات به دست ميآيد و
بايد هر روز از آن استفاده كرد. ولي از آنجا که
ويتامينهاي محلول در چربي در بدن ذخیره می شوند، به مصرف
هر روزه آنها نيازي نيست.
ويتامين آ
اين ويتامين در رشد و نمو، سلامت پوست و مخاط، سلامت
چشمها و قدرت ديد در تاريكي،توليد مثل، مقاومت بدن در
برابر عفونتها، و عدم رسوب سنگ در كليهها و مجاري ادراري
مؤثرند.
ويتامين آ، در روغن ماهي، كره، تخممرغ، جگر، هويج،
سبزيجات سبز و زردآلو يافت ميشوند. تخم ماهي (اشبل) منبع
بسيار خوب ويتامين آ، هستند.
ويتامين د
ويتامين د، در رشد و نمو استخوانها و تراكم بافت آنها
مؤثر است. بنابراين مصرف ويتامين د، در دوران كودكي و به
خصوص شيرخوارگي ضروري است.
در شير و زرده تخممرغ و در روغن كبد ماهي به مقدار زيادي،
ويتامين د، وجود دارد. انسان اصلاً لازم نيست كه ويتامين د
را از غذاها به دست آورد. كافي است كه بدن ما از نور
مستقیم آفتاب (نه از پشت شيشه و دود و مه) استفاده كند.در
مورداطفال كوچك توصيه ميشودكه گاهي آنها را درمعرض تابش
آفتاب بگذاريد. در اين موقعيت بهتر است لباس آنها نازك
باشد.
نرسيدن ويتامين د كافي به بدن باعث نرمي استخوان، كج شدن
پاها، جلو آمدن استخوان قفسه سينه و دير بسته شدن ملاج
ميشود. در كمبود ويتامين د، سلولهاي استخواني به سرعت و
فراواني ساخته نميشوند.
ويتامين ب
ويتامين ب، از گروه ويتامينهاي محلول درآب است.بنابراين
هر روز بايد مورد استفاده قرارگيرند. ويتامينهاي گروه ب،
شامل تعدادي ويتامين ازب1 تا ب12 است. ويتامينهاي ب،
درحبوبات غلات، البته بيشتر در پوست آنها، سبزيجات و پياز،
سيبزميني و ميوهها، شير، جگر، تخممرغ و گوشت به مقدار
فراوان وجود دارد. خوردن برنج به صورت كته و نان سبوسدار
به مقدار زيادي ويتامين ب، به بدن ما ميرساند.بنابراين
خوردن نان¬هايي كه با آرد سفيد و بدون سبوس تهيه
ميشوند،مثل نانهای فانتزي توصيه نميشود. كمبود ويتامين
ب در بدن عوارض و ناراحتيهاي گوناگوني را به همراه دارد.
كمبود پيشرفته ويتامين ب در بدن باعث فلج دست و پا ميشود.
اشكال در بينايي، سر درد در ناحيه پيشاني، رنگ پريدگي
لبها، ضربان تند قلب، يبوست و بياشتهايي، افسردگي و
ناراحتي هاي عصبي و روحي از ديگر بيماريهاي ناشي از كمبود
ويتامين ب هستند.
ويتامين ث
ويتامين ث از ويتامينهاي محلول در آب هستند و انسان همه
روزه به مصرف آن نياز دارد.
مهمترين منابع ويتامين ث، عبارتند از: مركبات (پرتقال،
ليمو، ليموترش، نارنج)، گوجه فرنگي، فلفل سبز، سبزيجات
تازه، ميوههاي مختلف، برگ شلغم، جعفري وشاهي. ويتامين ث
در برابرخشك شدن حرارت و نور و نگهداري كردن و ذخيره بسيار
حساس است و زود از بين ميرود. نور، خيلي زود آن را خراب
ميكند، بنابراین شيشههاي آبليمو را نبايد در مجاورت نور
قرار داد.
ويتامين ث، به خونسازي كمك ميكند. نقش مهم ديگر ويتامين
ث، در ساختمان مواد بين سلول هاست .كمبود ويتامين ث، باعث
ميشود تا جدار رگها حالت شكننده پيداكنند و با فشار
مختصري پاره شد و خونريزي از لثهها، و خونريزيهاي زير
پوست ميتواند از علائم كمبود ويتامين ث باشد.
در خردسالان كمبود ويتامين ث، ممكن است باتغييرشكل
استخوانها همراه باشد.ضعف،درد مفاصل و كمخوني از ديگر
علائم كمبود ويتامين ث، هستند. در ترميم زخمها، سوختگيها
و رشد و نمو و يا هر وقت كه احتياج به ساختن سلولهاي تازه
و مرمت بدن باشد، به ويتامين ث نياز است.
مشاهده ادامه مطلب |
