|
تغييرات آب وهوا وگرمايش زمين
زرين احمد زاده
كارشناس ارشد بهداشت محيط
فعاليت هاي بشر، جمعیت بالا و رشد سریع آن به طور کل باعث
تشدید مشکلات زیست محیطی می شود، از جمله تغییرات آب و هوا
كه عامل اصلي آن افزايش دماي سطح زمين است.
دماي سطح زمين در 100 سال اخير0.74 درجه افزايش يافته است.
چنين افزايشي شايد به چشم نيايد ولي اين ميزان گرمايش
توانسته است براي بسياري از اقليم هاي كره زمين آنقدرمشكل
ايجاد كند كه مخاطرات جدي براي رفاه بشرمطرح گردند.
مهم ترآن كه اگرروند هاي اخير همچنان بنا به پيش بيني
دانشمندان ادامه يا تسريع يابد، دماي كره زمين امكان دارد
چهار تا شش درجه ديگرنيز تا سال 2100 افزايش يابد دراين
صورت مي تواند تاثيرات فاجعه آميزبرمحيط زيست،جوامع اسكان
يافته، اقتصاد و مردم داشته باشد.
متخصصين وضعيت آب وهوا در سراسر دنيا بااطميناني رو به
رشدعامل عمده گرمايش اخير راگازهاي گلخانه اي انتشار يافته
در جو مي دانند كه اين انتشارحاصل فعاليت هاي انساني خصوصا
در كشورهاي صنعتي مي باشد . احتراق روز افزون سوخت هاي
فسيلي مانند ذغال سنگ ،نفت و گاز باعث ورود دي اكسيد كربن
بيشتري به جو كره زمين شده وتاثير گلخانه اي را در اين جو
تقويت و تسريع مي نمايد.
جنگل زدايي وتخريب خاك نيز تجمع بيشتردي اكسيد كربن
رادرجوايجاد كرده است و فعاليت هاي مختلف از كشاورزي تا
صنايع يخچال سازي به انتشارچند ين گازگلخانه اي
ديگرمنجرگشته اند. مانند گاز متان و اكسيد ازت .
تاثير تغييرات آب و هوا بر مردم
تغييرات آب وهوا مي تواند روند دستاورد هاي توسعه را
كه در چند دهه اخير به سختي حاصل شده معكوس سازد وهمين
تاثير عكس را نيز در رسيدن به اهداف توسعه هزاره اعمال
نمايد.از جمله اين پسرفت هاي احتمالي مي توان به اين موارد
اشاره كرد:
• كمبود آب
• طو فان هاي شديد حاره اي
• سيلاب ها
• تغييرات در دسترسي به غذا
• بحران هاي محتمل بهداشتي
• تشديد فقر
• تهديد مناطق ساحلي پست پر جمعيت وجزاير كوچك به علت بالا
آمدن سطح درياها
درماه مه 2009 ( ارديبهشت1388 )مجله پزشكي لنست (( Lancet
تغييرات آب وهوا را بزرگترين تهديد جهاني قرن 21 خواند.
پيامد اثرات تغييرات آب و هوا بر بيماري ها در سراسرجهان
به خصوص در كشورهاي در حال توسعه شديد خواهد بود،دراين
كشورها ميزان آسيب پذيري دربرابربهداشت نا مناسب همچنا ن
پا برجاست. به عنوان نمونه :
بروزبيماري هاي ناقل از طريق پشه گسترش پيدا خواهد كرد.
افزايش دما كه به پشه هاي ناقل بيماري كمك نموده تا
درارتفاعات بالا ترزندگي كنند باعث خواهد شد كه مليون ها
نفرعلاوه بر تعداد مبتلاي فعلي گرفتارمالاريا گردند.
اثر بر جوانان:
تغییرات آب و هوا بر روی تمام جنبه های زندگی جوانان
اثر خواهد گذاشت. ظرفیت سازی و شرکت دادن جوانان در پاسخ
به تغییرات آب و هوا یک امر کلیدی است.
توانمندسازی و مشارکت جوانان در گروی برخورداری آنها از
ابزارهایی مانند آموزش وسلامت، از جمله سلامت باروری می
باشد.
جوانان در عمل بايد توانایی تصمیم گیری درتنظیم خانواده،
پیشگیری از ابتلا با اچ آی وی، مسکن، امرارمعاش ودسترسی به
کالاهای اساسی مانند امنیت غذایی و آب آشاميدني سالم را
داشته باشند.
عوامل دخالت كننده در تغييرات آب وهواو گرمايش زمين
تاثيرفعاليت هاي بشر برتغييرات آب و هوا پيچيده بوده
وبه عواملي از قبيل موارد زير مربوط مي گردد:
• انواع انرژي توليد شده وميزان انرژي استفاده شده
• سكونت در شهر يا مزارع روستائي
• سكونت در كشوري فقير يا غني
• جوان يا مسن بودن جمعيت
• نوع غذا
• برخورداري ازميزان حقوق و فرصت هاي برابربين زنان ومردان
• روند رو به افزايش جمعيت جهان كه هم اكنون نزديك به هفت
ميليارد نفر
مي باشد
• رشد اقتصاد
• نوع مصرف وافزايش مصرف فراتر از ظرفيت كره زمين
عوامل ذكر شده مي تواند تغييرات آب وهوا را شديد تر وحتي
فاجعه آميز گرداند.
همه مردمان وكشورهاي جهان درزمينه انتشار گازهاي گلخانه اي
گرم كننده جو برابر نبوده اند . تا به حال،كشورهاي صنعتي
بخش چشمگير دي اكسيد كربن و ساير گازهاي تغيير دهنده وضعيت
آب و هوا راتوليد كرده اما در برابر اثرات تغييرات آب
وهوانسبتا مصون مانده اند.كشور هاي در حال توسعه كمتر
انتشار گاز هاي گلخانه اي را عهده دار بوده اند. و در عين
حال متحمل تطبيق پذيري با رويداد هاي شديد آب و هوائي از
قبيل بالا رفتن آب سطح درياها،گسترش سيلاب ها وخشكسالي
بوده اند. يعني كشورهاي صنعتي بيشترين بخش مشكل راايجاد
كرده اند اما مردمان فقيردنيا بزرگترين چالش هاي تطبيق
پذيري را تجربه كرده اند.
مهار كردن تغييرات آب وهوا
دولت ها بايد موانعي را كه تغييرات آب وهوا وگرمايش
زمين در پيشبرد توسعه، فقرزدائي، تضمين دسترسي به آموزش و
مراقبت هاي بهداشتي وحركت به سمت برابري جنسيتي قرار مي
دهد پيش بيني نمايند و براي آن آمادگي داشته باشند.
نتايج موفق درتغييرات آب و هوا وگرمايش زمين در شرايطي به
دست خواهد آمد كه توسعه پايدار اقتصادي و اجتماعي، احترام
به حقوق بشر ، توانمندسازي زنان و دسترسي به بهداشت باروري
براي همگان رواج داشته باشند.
البته اقدامات براي مواجهه با تغييرات آب و هوا بايد مبتني
بر واقعيت باشد و از روي ترس و هيجان بي اساس اتخاذ
نگردند، بلكه بر اساس پژوهش هاي لازم باشد و در اين راستا،
خلأهاي پژوهشي موجود پيرامون بسياري ازاثرات و روش هاي
تطبيق پذيري با تغييرات آب و هوا بايد تا دير نشده پر
گردند.
براي مهار كردن تغييرات آب و هوا و گرمايش زمين، با توجه
به ماهيت و پيچيدگي آن سه دسته اقدامات با مزاياي كوتاه
مدت، ميان مدت و دراز مدت به نظر مي رسند.
1- كاهش فوري:
دولت ها باید اقدام به کاهش انتشار گازهای گلخانه ای
کنند تا اثرات تغییرات آب و هوا را تخفیف دهند
بدون توقف افزايش انتشار جهاني گازهاي گلخانه اي و كاهش
سريع آن ها، تطبيق پذيري با تغييرات آب و هوا غيرممكن
خواهد شد. تلاش براي افزايش مقاومت در برابر تغييرات آب و
هوا نبايد ما را از ضرورت كاهش تجمع گازها در جو زمين لحظه
اي غافل سازد.
2- تطبيق پذيري براي حال:
دولت ها باید اقدام به مقاوم سازی در برابر تغییرات آب
و هوا نمايند و تدابیری جهت سازگار ساختن جمیعت خودبا
تغییرات آب و هوا اتخاذ کنند
دماي جهان در حال حاضر رو به افزايش است، بنابراين چاره اي
جز تطبيق پذيري با تغييراتي كه با آن ها روبرو هستيم و يا
وقوع آن ها در آينده پيش بيني مي شود، نداريم. با توجه به
آن كه پيش بيني مي شود دماي جهان براي چند دهه افزايش يابد
وسطح آب درياها براي چند سده بالا روند، يادگيري روش هاي
تطبيق پذيري و مقاوم شدن در برابر تغييرات هميشگي آب و هوا
هم اقدامي ميان مدت است و هم اقدامي درازمدت. اگرچه تأمين
مالي و انتقال دانش و فناوري براي اين تلاش ضروري است،اما
تطبيق پذيري موفق و پايدار بايد ريشه در زندگي، تجربه و
درايت افرادي داشته باشد كه خود در حال تجربه تطبيق پذيري
مي باشند.
3- كاهش درازمدت:
پيشرفت هاي اوليه بسيار ضروري در زمينه كاهش گازهاي
گلخانه اي خود مقدمه اي براي دهه ها و حتي قرن ها فعاليت
مي باشند. مسلماً همه اين فعاليت هاي انساني بايد درمسيري
قرار گيرد تا جو كره زمين و وضعيت آب و هوا غيرقابل زندگي
نگردد.
بنابراين دولت ها باید تدابیری اتخاذ کنند تا در دراز مدت
انتشار گاز های گازهای گلخانه ای خود را کاهش دهند
خلاصه آن كه سیاست ها و معاهداتی كه در راستای مقابله با
تغییرات آب و هوا و کمک به سازگاری با عوارض آن تدوین
میشود فقط زمانی مؤثر خواهد بود كه ارتباط بین بهداشت
باروری، تحولات جمیعتی و حقوق زنان را در خود منظور کند و
کمک به رفع نابرابری های جنسی و نه تشدید آن کند.
منابع مورد استفاده:
1- صندوق جمعيت سازمان ملل" مواجهه با جهاني پر تغيير:
زنان، جمعيت و وضعيت آب وهوا"
18 نوامبر 2009
2- UNFPA state of world population2009 “ Young people
and Climate Change “ 18 November 2009
|
